home > wereldoriëntatie > Scandinavië

 

Samenfamilie (bron: Wikipedia)

Samische familie, ± 1900.
Foto: Wikipedia.

De Samen

(ook wel Lappen genoemd)

 

De Samen (of Sami) is een volk dat woont in het noorden van Noord-Europa. Het zijn de oorspronkelijke bewoners van Lapland. Ze worden vaak Lappen genoemd, maar zelf vinden ze dat geen goede naam. De Samen hebben een eigen taal: het Samisch. Dat klinkt heel anders dan het Noors of het Zweeds. Het lijkt op het Fins.


De Samen staan bekend als rendierhouders. Maar slechts een klein deel van de Samen is rendierhouder. De rendieren leven in de vrije natuur. In de zomer grazen ze op de toendra’s in het bergland. Na de zomer, als het kouder wordt, trekken ze naar lager gelegen gebieden en zoeken de beschutting van het naaldwoud op. Daar eten ze rendiermos.* Om bij het mos te komen, krabben ze met hun hoeven de sneeuw weg.

Een rendierkudde telt soms wel duizenden dieren. Elk rendier krijgt een oormerk, zodat je kunt zien wie de eigenaar is. De Rendiersamen trekken met hun kuddes mee. Vroeger waren de Rendiersamen echte nomaden. Ze verplaatsten zich op ski’s en met sleden en sliepen in kegelvormige tenten die sterk leken op de tipi’s (‘wigwams’) van de indianen. Maar tegenwoordig begeleiden ze hun kuddes met terreinwagens, quads*, sneeuwscooters en soms zelfs helikopters! De Samen hebben geen nomadische levenswijze meer, maar wonen in huizen.


omslag Lasse Länta
Cor Bruijn heeft een aantal jeugdboeken over de Samen geschreven. Zijn boek Lasse Länta werd in 1955 bekroond tot beste jeugdboek van het jaar. Het taalgebruik is wel wat verouderd, maar het boek geeft een goed beeld van de vroegere leefwijze van de Samen. Als je geïnteresseerd bent, kijk dan maar eens of je het in de bieb kunt vinden.

Voordat de Samen zich tot het christendom bekeerden, geloofden ze dat ook dieren en bomen en rotsen en bergen een ziel hadden, net als vroeger de indianen. Zo’n natuurgodsdienst noem je animisme. Hun priesters heetten sjamanen, net als bij andere jagers- en rendiervolken. (De medicijnman van de indianen was dus ook een sjamaan.)


Inmiddels zijn veel Samen verwesterst. Ze wonen in een dorp of een stad, dragen moderne, westerse kleren en spreken Noors, Fins of Zweeds. Maar nog altijd zijn er Samen die traditionele kleding dragen en Samisch spreken.


* Rendiermos is het mos dat wij in kerststukjes gebruiken.
* Een quad is een crossmotor op vier wielen.



Willem Wever: waarom heten Lappen Lappen? (fragment van 7:16 min.). Teleblikaccount nodig!
Surfspin: hier vind je een stukje uit het boek De kinderen van de grote fjeld.
Surfspin: Axel en Ristin liepen in 1884 over de toendra’s van Zweeds Lapland (pdf-leestekst).
Naar het HOME van de Surfspin.


Geplaatst op 28 november 2006, het laatst gewijzigd op 30 november 2010.

© Surfspin 2006-2010