home > natuur > prehistorische dieren
home > wereldoriëntatie > Nederland > provincies > Limburg

Schedel van de mosasaurus.


Het grote onbekende dier uit Maastricht

 

De mosasaurus is een prehistorisch zeereptiel. Hij wordt ook wel maashagedis genoemd. Nu moet je niet denken dat er ooit mosasaurussen in de Maas hebben gezwommen. Toen hij leefde, bestond de Maas nog helemaal niet! De mosasaurus is 65 miljoen jaar geleden uitgestorven, tegelijk met de dinosaurus.


Monster in de Sint-Pietersberg
Bij Maastricht ligt de Sint-Pietersberg. Al in de middeleeuwen werden er blokken kalksteen uitgehouwen. In 1770 vonden steenhouwers in een ondergrondse kalksteengroeve de enorme schedel van een monsterachtig dier. Het had heel grote, scherpe tanden. De geleerden dachten eerst dat het een kolossale krokodil was, of een tandwalvis.


Het fossiel van de mosasaurus in de kalksteengroeve.

Uitgestorven reptiel
In 1794 werd Maastricht veroverd door de Fransen. Ze namen de bijzondere schedel mee naar Parijs, voor hun natuurhistorisch museum. Daar werkte de bioloog Georges Cuvier. Omstreeks 1800 toonde hij aan dat dieren konden uitsterven en dat er prehistorische dieren hadden bestaan, zoals de mammoet. Voor die tijd geloofden de meeste geleerden dat er geen diersoorten uitstierven en er ook geen nieuwe soorten bijkwamen. Cuvier concludeerde dat ‘het Grote Onbekende Dier uit Maastricht’ een uitgestorven reptiel moest zijn. Later kreeg het de wetenschappelijke naam mosasaurus, ‘maashagedis’.


Tropisch Limburg
De mosasaurus leefde in de periode die geologen het krijt noemen. Het was toen veel warmer dan nu. Het laatste deel van het krijt is genoemd naar de stad Maastricht: het maastrichtien. In het maastrichtien (70 tot 65 miljoen jaar geleden) was het zo warm dat er zelfs in de poolgebieden bomen groeiden. Doordat er geen landijs was, lag de zeespiegel heel hoog. Zuid-Limburg was net als een groot deel van Europa een ondiepe, tropische zee. De mosasaurus leefde in zulke zeeën. Hij leek op een reusachtige krokodil, maar had aan beide kanten van zijn lange lijf twee vinnen.


Vleeseter
De mosasaurus behoorde tot de familie van de mosasauriërs. Er hebben veel soorten mosasauriërs bestaan. De kleinste waren een paar meter groot, de grootste konden wel 15 meter lang worden. Zoals je aan de tanden kunt zien, waren het vleesetende dieren. Ze aten vis, maar ook schildpadden, ammonieten*, haaien, andere mosasauriërs, enz. enz.


Mosasaurus pakt een schildpad (uit: Wikipedia).

Sint-Pietersberg aan in Zee
Als een mosasaurus doodging, zonk hij naar de zeebodem. Het skelet werd langzamerhand bedekt door een kalkachtige laag, die bestond uit de kalkskeletjes van ontelbare piepkleine dode zeediertjes. Het skelet van de mosasaurus bleef in die laag als een fossiel bewaard. (De kalksteenlagen van de Sint-Pietersberg vormden dus ooit de bodem van een zee.)


In 2009 was de beroemde schedel uit de Sint-Pietersberg te zien in het Natuurhistorisch Museum Maastricht. Maar nu is de mosasaurus weer terug in zijn hok: het natuurhistorisch museum in Parijs.

 

* Ammonieten zijn grote, prehistorische schelpdieren.



Kennislink: ‘interview’ met Georges Cuvier (anno 2012!).
Surfspin: hier vind je info over Charles Darwin.
Surfspin: hier vind je info over de Franse tijd.
Surfspin: de reuzenslang titanoboa leefde 60 miljoen jaar geleden.
Naar het HOME van de Surfspin.


Geplaatst op 23 februari 2009, het laatst gewijzigd op 21 september 2012.

© Surfspin 2009-2012