home > geschiedenis > tijd van regenten en vorsten


portret van Boerhaave

Herman Boerhaave

meesterarts en leermeester te Leiden

Museum Boerhaave is het rijksmuseum voor de geschiedenis van de natuurwetenschappen en van de geneeskunde. Het is genoemd naar de arts Herman Boerhaave. Drie eeuwen geleden was hij professor aan de universiteit van Leiden. Hij was zo beroemd dat een brief uit China die was geadresseerd aan ‘Boerhaave, Europa’ nog aankwam ook!


Herman wordt dokter
Herman Boerhaave werd in 1668 geboren in Voorhout, een dorp vlakbij Leiden. Herman ging theologie* studeren, want hij wilde dominee worden, net als zijn vader. Maar later ging hij medicijnen studeren. Hij werd geen dominee, maar dokter.


Griekse geneeskunde
Boerhaave kon behalve Latijn ook Grieks. Hij bestudeerde de klassieke geneeskunde, dus de geneeskunde van de oude Grieken en Romeinen. Hij vertaalde het werk van de Griekse arts Hippocrates. Hippocrates leefde omstreeks 400 voor Christus, 2100 jaar voor Boerhaave! Hippocrates is de grondlegger (de ‘uitvinder’) van de westerse geneeskunde.


3x professor
Boerhaave werd professor in de geneeskunde, professor in de chemie (scheikunde) en professor in de botanie (plantkunde) en ook nog eens hoofd van de hortus botanicus, de botanische tuin. De hortus was de wetenschappelijke tuin van de universiteit. Artsen gebruikten bij de behandeling toen nog vaak geneeskrachtige planten.

Vroegere ingang v.h. Caeciliagasthuis

 vroegere ingang v.h. Caeciliagasthuis
 foto: Museum Boerhaave

Zeg eens aaa
Boerhaave werkte in het Caeciliagasthuis, een ziekenhuis in Leiden. Hij vond het erg belangrijk om de zieken zelf te bezoeken. Hij vroeg naar de voorgeschiedenis en het verloop van de ziekte en onderzocht de toestand van de patiënt: de ademhaling, polsslag, lichaamstemperatuur en de kleur en geur van de urine en de ontlasting*. Als een patiënt gestorven was, werd zo nodig sectie verricht: het lijk werd opengesneden om de doodsoorzaak te kunnen achterhalen.


Onderwijs aan het ziekbed
Professor Boerhaave wilde dat zijn studenten hun kennis niet alleen uit boeken haalden, maar ook praktijkervaring opdeden. Ze moesten ook goed leren waarnemen. Daarom nam hij ze mee naar zijn patiënten. Dat heet onderwijs aan het ziekbed. Dat was niet nieuw, maar wel bijzonder in die tijd. Veel studenten gingen speciaal in Leiden studeren omdat Boerhaave er doceerde.* De meeste studenten kwamen uit het buitenland. Ze hoefden geen Nederlands te kennen, want de colleges* werden gegeven in het Latijn; dat was de taal van de wetenschap.


Herman Boerhaave stierf in 1738, 69 jaar oud. Hij heeft bijna 2000 studenten opgeleid. Sommige zijn later zelf ook beroemde artsen geworden.


* Theologie is de wetenschap die het christendom bestudeert.
* Ontlasting is een keurig woord voor (menselijke) poep.
* Doceren is lesgeven (op een hogeschool, universiteit e.d.).
* Een college is een les op een hogeschool of een universiteit.



Hier vind je de website van Museum Boerhaave.
Hier vind je de website van de Leidse hortus botanicus.
Surfspin: hier vind je info over Antoni van Leeuwenhoek, de ontdekker van de bacterie, rode bloedcel e.d.
Surfspin: hier vind je info over de 18e-eeuwse Zweedse arts-bioloog Linnaeus.
Surfspin: wat is guichelheil voor een plantje?
Surfspin: naar het keuzemenu Geschiedenis.
Naar het HOME van de Surfspin.


Geplaatst op 25 augustus 2010, gewijzigd op 19 oktober 2013.

© Surfspin 2010-2013